ÞAP HASTALIÐININ ÜLKE EKONOMÝSÝNE VE GIDA TÝCARETÝNE OLAN ETKÝLERÝ
ÞAP HASTALIÐI
Þap hastalýðý ülkeler arasý canlý hayvan ve hayvansal ürün ticaretini olumsuz yönde etkileyen, büyük ekonomik kayýplara neden olan, çift týrnaklý hayvanlarýn akut ve çok bulaþýcý viral bir hastalýðýdýr.
Þap hastalýðý virusu, Picornaviridae ailesi Aphtovirus altgrubu içerisinde yer alýr. Virus, antijenik olarak deðiþkenlik gösteren viruslardan biridir ve 7 farklý serotipi (A, O, C, Asia1, SAT1, SAT2, SAT3) vardýr. Bu serotipler çok sayýda alttip ve varyanta sahiptir. Hastalýðýn inkübasyon periyodu 1-14 gün arasýnda deðiþmekte ve klinik belirtiler görülmeden 1 gün önce yutak sývýsýnda ve salyada bol miktarda virus bulunmaktadýr. Hastalýðýn ilk belirtisi 40-41 °C varan ateþtir. Bunu aðýz mukozasýnda, ayaklarda týrnak arasýnda ve ineklerde memelerde veziküllerin oluþu takip eder. Sýðýrlarda aðýz lezyonlarý koyun, keçi ve domuzlardakinden daha fazla ve þiddetlidir. Veziküllerden dolayý aðýz çok duyarlý, hayvanýn yemesi isteksiz, çiðneme ve geviþ getirmedeki aralar uzamýþtýr. Sert besinlerin alýnmasýnda özel sakýnma gösterirler. Ýþtah kesilir, salya boldur, hasta aðzýn kenarýndan iplik gibi salya akar. Bazen patlayan veziküller sekonder bakteriyel etkenlerle kontamine olarak iyileþmeyi geciktirir.
Þap hastalýðýnýn kontrolü, ülkenin hastalýk kontrol politikalarý ve epidemiyolojik durumuna baðlýdýr. Hastalýktan ari ülkelerde kontrol, hastalýðýn var olduðu ülkelerden yapýlan hayvan ve hayvansal ürünlere uygulanan sýnýrlamalar ile virusun ülkeye giriþinin önlenmesine yöneliktir. Bu ülkelerde bir salgýnýn görülmesi durumunda, zorunlu kesim yada karantina ve çevre aþýlamasý uygulanýr. Hastalýðýn endemik olduðu ülkelerde ise uygun serotipte inaktif aþýlarla yapýlan koruyucu aþýlamalar ile sanitasyon uygulamalarý kombine edilerek hastalýðýn insidensinin düþürülmesine yönelik önlemler kullanýlmaktadýr. Aþýlama hastalýðýn kontrolünde önemli bir araç olmasýna raðmen aþýlamanýn baþarýsýna birçok faktör etki eder ve bu yüzden tek baþýna hastalýðýn kontrolünde baþarýlý olmasý beklenemez. Aþýlama ile birlikte mutlaka hayvan hareketlerinin de kontrol edilmesi ve sýnýrlandýrýlmasý gerekmektedir. Günümüzde sýklýkla kullanýlmakta olan þap aþýlarý inaktif komple virustan hazýrlanmaktadýr. Adjuvant olarak alüminyum hidroksit veya yað emülsiyonu kullanýlýr. Þap hastalýðýnýn kontrolündeki en önemli noktalardan bir tanesi hastalýk çýkan mihrak ve çevresinde uygulanacak kordon, karantina ve dezenfeksiyon tedbirleridir. Bu tedbirler titizlikle uygulanmaz ise virus dolaþýmý devam edeceðinden hastalýkla etkin bir þekilde mücadele edilmesine olanak yoktur.
ÞAP HASTALIÐININ MEYDANA GETÝRDÝÐÝ EKONOMÝK KAYIPLAR
A- Finanssal Kayýplar
1- Süt ve et verimindeki kayýplar: Mevcut büyükbaþ hayvan varlýðýnýn %10’unun bu hastalýktan etkilendiði düþünülse sadece et ve süt veriminden dolayý ülkemizin uðradýðý yýllýk kayýp 100 milyon dolarýn üzerindedir. James ve Rushton’un yazdýklarý bilimsel derlemede ekonomik kayýplar; Kolombia’da hasta hayvanlarda hastalýðýn baþýndan sonuna kadar %26 oranýnda sütte azalma ve her hayvanda 23 kg aðýrlýk kaybý, Bolivya’da hastalýk boyunca toplam süt veriminde % 15 azalma, Sahiwal/Pakistan sýðýrlarýnda ortalama 18 kg aðýrlýk kaybý þeklinde bildirmiþlerdir.
Künye 
BAÞKANIMIZ ÖMER BÝÇERÝNDE KATILDIÐI PÝKNÝKTE GÜZEL AN’LAR YAÞANDI.